داستان کتابخوانی من - 9
از آنجا که کتاب خاطرات براون با عنوان "يكسال در ميان ايرانيان" یکی از کتابهای خاطره نویسی یک دانشورانگلیسی در باره ایران در سال 1887 م است ، در اینجا به معرفی براون و آثا او می پردازیم .
دكتر ادوارد بروان (1862-1926) پزشک و ایرانشناس نامی ، در اكتبر 1887 به ايران آمد كه حاصل آن نگارش خاطراتش با عنوان "يكسال در ميان ايرانيان"بود كه محتواي آن بسيار غنيتر از خاطرات معمولي و فراتر از سفرنامههاي عادي است. ادوارد براون در كتاب خاطراتش “يكسال در ميان ايرانيان-“ در باره شهرهاي مختلف ايران از جمله تبريز، تهران، اصفهان، شيراز، يزد، كرمان مطالبي خواندني نوشته است. به گفته سردنيس راس: «هيچكس نميتواند نبوغ ادوارد براون را انكار كند. ظرفيت خارق العادهاش در تحمل مشقات طاقت فرسا و قابليت ابراز تفكرش در قالب عبارات، همچنين توانايي وي در محاوره و گفتگو بود كه شخصيت او را به عنوان پژوهشگري غيرتمند و جدي و مردي با احساس و صاحبدل در حد متعالي نمايان ميكرد.»او در ديباچه سفرنامهاش مينويسد: «اما بعد، اين بنده بي مقدار و گناهكار كه اميدش به رحمت پروردگار است، بنابر مشيت خالق عالم، در خاك ايران سياحت كرده، بيابانها را پشت سر گذاردم، زماني در كرمان و زماني در بم و رفسنجان، گاهي از گرسنگي در زحمت و گاه از تشنگي ناراحت بودم. بدايع بسيار در اين سفر ديدم و از خرمنهاي معرفت خوشه هايي چيدم و...»
ادوارد براون استاد دانشگاه كمبريج، در هفتم فوريه 1862 در روستاي اولي (Uley) نزديك شهر دورسلي (Dursly) در ايالت گلوسسترشاير به دنيا آمد. پدرش مديريت يك شركت مهندسي كشتي سازي را بر عهده داشت. در جواني، جنگ روس و عثماني (1877-1878) توجه او را به شرق برانگيخت و كوشيد تا زبان تركي بياموزد. او از قدرت حافظهاي استثنايي برخوردار بود. وي براي تحصيل پزشكي به دانشگاه كمبريج راه يافت و در 1887 تحصيلات خود را به پايان رساند. براون هنگام آموختن پزشكي، علاقهاش به شرق را دنبال كرد و زبانهاي شرقي به ويژه فارسي، عربي و تا حدي سانسكريت را آموخت. سپس در كالج پمبورك (Pemborke) در كمبريج پذيرفته شد و همه زندگي خود را صرف مطالعات شرقشناسي كرد. پس از آن در اكتبر 1887 به ايران آمد كه حاصل آن نگارش خاطراتش با عنوان «يكسال در ميان ايرانيان» بود. در سال 1893 توجه براون به ادبيات ايران و پس از آن به نهضت مشروطيت جلب شد. براوان در سال 1902 استاد زبان عربي دانشگاه كمبريج شد كه تا پايان عمر او ادامه يافت. دكتر براون سرانجام در سال 1924 دچار حمله قلبي شد و هرگز سلامت پيشين را باز نيافت. در ژوئن 1925 همسر خود را از دست داد و سرانجام در 25 ژانويه 1926 م درگذشت و در انگلستان به خاك سپرده شد.
بيترديد رمز شهرت ادبي براون كه تا به امروز ادامه يافته است، مهارت و استادي او در زمينه فرهنگ ايران است. روش او علمي و محققانه بود به طوري كه انديشههاي او جز در موارد معدودي در بين خاورشناسان، نظير نداشته است. عمدهترين تأليفات براون در مورد ايران عبارتند از:
1- نگارش تاريخ ادبيات ايران در چهار جلد
2- يكسال در ميان ايرانيان
3- انقلاب ايرانيان
4- تصحيح چند كتاب مهم فارسي
5- تاريخ طب عربي (اسلامي)
عمده آثار براون به فارسي ترجمه شدهاند. دكتر براون در شناساندن ايران و مفاخر آن به كشورهاي ديگر به ويژه انگلستان نقش عمدهاي داشته است. استاد ايرج افشار، ايران شناس نامي در باره براون مينويسد: «به عقيده من از بين تمام مستشرقين و ايران شناسان براون بيش از سايرين به ايران خدمت كرده است، زيرا او در روزگاري قلم خود را وقف مملكت ما كرد كه از ايران براي ديگران جز نامي، آن هم افسانهآميز وجود نداشت.»
كتاب تاريخ ادبيات ايران اثر ادوارد براون با آنكه حدود هشتاد و پنج سال از زبان تأليف آن ميگذرد همچنان از كتب مهم مورد مراجعه ادب دوستان و پژوهشگران ادبيات فارسي است. جلد اول از زمان باستان تا زمان فردوسي، جلد دوم از فردوسي تا سعدي و جلد سوم از سعدي تا جامي , و چهارمين جلد از دوره صفويه تا زمان ادوارد براون را در بر ميگيرد. جلد چهار در سال 1932 منتشر شده است. دكتر براون در اين باره نوشته است: «اين مجلد كاري را كه بيش از بيست سال پيش به عهده گرفته بودم به پايان ميرساند و بيانگر زحمتي است كه يك عمر كشيدهام. چون از وقتي كه يادگيري زبان فارسي را در تابستان 1880 م آغاز كردم يعني از هجده سالگي، آرزوي نگارش يك دوره كامل تاريخ ادبيات ايران را همواره در دل ميپروراندهام. بخش نخست آن از آغاز تا زمان فردوسي تا نخستين روزهاي قرن پانزدهم ميلادي را در بر ميگرفت و در سال 1902 به چاپ رسيده و ادامه آن تا حمله مغول در اواسط قرن سيزدهم به سال 1906 به زيورطبع آراسته گرديد. چهارده سال گذشت تا جلد سوم به نام تاريخ ادبيات زير سلطه تاتار (1265-1502 م) چاپ شد.» دكتر ضياءالدين سجادي در مقدمه جلد چهار تاريخ ادبيات ايران مينويسد: «براون زبان فارسي را خوب ميدانسته و علاقه داشته است هميشه به فارسي سخن بگويد و به گفته محمد قزويني ديوان حافظ را تماماً از حفظ داشته است.» وي ميگويد: «ادوارد براون در بسياري از موارد مدافع ايران بوده است و نسبت به ايرانيان احترام خاص قائل شده است، نسبت به اسلام هم با ديده احترام و بزرگداشت مينگرد.»
*نقشه خیابان دکتر ادوارد براون در تهران. اینجا را کلیک کنید.( پاسخ به پرسش خانم شیما)
رتبه اول وبلاگ نویسی در سومین و رتبه دوم در چهارمین جشنواره دانشگاه های علوم پزشکی ایران ؛این وبلاگی درباره پزشکی و هنر است. هر چند جداگانه به پزشکی و یا هنر هم پرداخته میشود. استفاده از مطالب اين وبلاگ با ذكر ادرس وبلاگ و مطلع نمودن نویسنده وبلاگ مجاز است